Please enable JS

Prematüre Retinopatisi

Tanımı Klinik Önemi Sebepleri ve Risk Faktörleri Bulguları Testleri ve Tanısı Tedavisi

Prematüre Retinopatisi

Tanımı Klinik Önemi Sebepleri ve Risk Faktörleri Bulguları Testleri ve Tanısı Tedavisi

Vaktinden erken doğan bebeklerin en önemli göz sorunlarından biri "prematüre retinopatisi"dir. İngilizce Retinopathy of Prematurity denen hastalığın kısaltması olan “ROP” adı pratikte sık kullanılır. Bir diğer adı Retrolental Fibroplasi’dir.

Hastalık hayatın ilk günlerinde başlar ve retinadaki anormal damarların oluşumuyla körlük oluşturacak tarzda ilerler.

Bir bebek erken doğduğunda normal damar gelişimi durur ve yeni anormal damar yapımı ortaya çıkar. Bu yeni damarlar kolay çatlayabilen ve sızıntıya sebep olabilen yapıdadır. Aynı zamanda bu damarlar retinaya besin iletiminde de başarılı değildir. Zaman geçtikçe bu damarlaşma fibröz nedbe dokusu meydana getirerek retinaya ve vitreye yapışır, beraberinde retinayı çekmeye başlar ve sonunda retinayı ayırmayı başarır.

Prematür doğumların %16’sinde ROP’a rastlanır. 1,500 gramdan daha düşük doğum ağırlıklı bebeklerin %50’sinde ROP gelişir.

Çoğu yeni doğanda anormal damarlar görmeyi bozmadan büzüşürler ve kaybolurlar. Hastalığın daha yaygın olarak izlendiği bebeklerde ise retinayı ciddi hasara uğratan nedbeleşme ve kanama izlenir. Bu orta ya da ağır derecede görme kayıbına sebep olur. Sadece bebeklerin küçük bir yüzdesi tam körlük oluşur.

Yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde dikkatli monitorizasyonun sağlandığı durumlarda uygulanan oksijen tedavisi ROP riskini azaltır. Yüksek riskli prematüre bebekler bu ünitelerde kaldığı süre boyunca retina uzmanı veya pediatrik oftalmolog tarafından takip edilmelidir.

Görmeleri mümkün olduğunca normal gelişmesi için belli doğum ağırlığının altında olan bebeklerin her 6 ayda bir göz muayenesine gelmeleri tavsiye edilir. Miyopi ve astigmatizme bu çocuklarda sık rastlanmaktadır. Eğer görmeleri çok kaybolmamışsa gözlükle görmeleri iyileştirilir. Ancak geç komplikasyon olarak bu çocuklarda şaşılık ve glokom görülebilir.

ROP’dan korunmak için doğum öncesi dönem çok önemlidir. Annelerin kendi ve bebek sağlıkları için bu döneme göstereceği özen, prematüre doğumları kısmen önleyeceği için ROP gelişim riskini de azaltacaktır.

Anne karnında 16. haftadan sonra optik sinirden dışarı çıkan damar oluşumuyla fetüslerde retina damar gelişimi başlar. 40 haftalık hamileliğin son 12 haftası göz gelişimi açısından çok önemlidir.

Prematüre bebeklerde doğumdan sonra normal damar gelişimi durur. Yeteri damar ağı bulunmayan göz bölgelerinden kimyasal bir madde salınarak damar oluşumu yönünde bir istek yaratılır. Bu oluşacak yeni damarlar normal yapıda olmayıp beraberinde retinada halka tarzında fonksiyonu olmayan anlamsız bir doku oluşumuna sebep olacaktır. Nedbe özelliği taşıyan bu doku zamanla tutunduğu retinayı ve vitreusu kendine çekecektir. Bunun sonunda retina dekolmanı ortaya çıkacaktır.

Prematüre bebeklerde semptom görülmez.

Gözlenir bulgular ancak hastalık ağırlaştığında ve retina dekolmanına ilerlediğinde görülür. ROP ancak konusunda tecrübeli retina uzmanı veya pediatrik oftalmologun zamanında muayenesi sayesinde saptanacaktır.

32 haftanın altında olan veya doğum ağırlığı 1500 gramdan az olan prematüre bebekler ROP açısından değerlendirilmelidir.

Muayene eden doktora daha geniş açıyı görme imkanı vermesi için indirekt oftalmoskop kullanılması gerekir. Bebeğin rahat muayene olması için öncesinde gözlerine anestezik bir göz damlası damlatılır. Muayene esnasında göz kapaklarının açık kalması için bazı özel aletlerden faydalanılır.

ROP anatomik bölümleme açısından 3 zona ayrılarak sınıflandırılır.


Zon I : Ortasında optik diskin bulunduğu, makula ile optik disk arasındaki mesafenin iki katı çapa sahip dairesel alan.
Zon II : Zon I gibi merkezinde optik disk içeren, burun yönünde tüm retinayı kapsayan dairesel alan
Zon III : Zon II dışında kalan ve burunun aksi yönünde hilal şeklinde duran alan.

Hastalığı evreleme bakımından uluslararası bir sınıflama vardır.


Evre 0 ROP’un hafif formu iken evre 5 tam retina dekolmanını ifade eder.
Evre 1 : Retina dış kenarı normal kan beslenmesini alamamaktadır. Normal ve anormal damarların buluştuğu bölgede bir demarkasyon hatı mevcuttur.
Evre 2 :İki bölgeyi ayıran demarkasyon hattı ridge bölgesine kadar devam eder.
Evre 3 Ridge büyümeye devam eder ve damarlar vitreye yayılır. Nedbe oluşumu ve sıvı sızıntısı olabilir
Evre 4 kısmi retina dekolmanı oluşmuştur
Evre 5 tam retina dekolmanı gelişmiştir

Tedavi kararında ROP’un göz içindeki lokalizasyonu, şiddeti ve nasıl yayıldığı önemlidir.

Evre 1 ve 2 için sadece gözlem yeterlidir

ROP’u tedavi etmenin çeşitli yöntemleri vardır. Fakat en sık uygulananı laser tedavisidir. Laser fotokoagülasyonu ile retina dekolmanına sebep olmadan anormal damarlar ortadan kaldırılır.

Evre 3 için kriyoterapi uygulanabilir. Bu yöntemde nitröz oksid ile aşırı soğutulmuş bir cihazın uçu (probe) kullanılarak anormal dokular dondurulma yöntemiyle ortadan kaldırılır. ROP’lu bebeklerde görmenin korunması için etkili bir yöntem olmakla birlikte bazı sakıncaları vardır. Gözde ve göz kapaklarında aşırı şişme yapar ve bu da operasyon sonrası değerlendirmeyi zorlaştırır.

Evre 4 ve 5 için skleral buckle ameliyatı uygulanır. Bu yöntem daha çok laser fotokoagülasyonu ve kriyoterapinin yetersiz kaldığı durumlarda uygulanır. Silikondan veya daha başka esneyebilir maddeden yapılmış bir bant gözün arkasına skleraya buckle yapması için yerleştirilir. Böylece göz duvarı retinaya daha yaklaşır ve dekolman önlenir.

Skleral buckle’ın yetersiz kaldığı Evre V hastalarında vitrektomi uygulanır. Uygulaması zor ve başarısı sınırlı olan bir yöntemdir.